Info ogólne

Vaduz — stolica państwa (i księstwa) Liechtenstein. Miasto liczy 5,1 tys. mieszkańców – druga co do wielkości gmina kraju. To piękne miasto, które swą wielkością, zabudową, klimatem i stylem jest doskonałym urozmaiceniem dla wszystkich tych, których znudziły plaże Hiszpanii, atrakcje Paryża czy Włoskie knajpy. Cały Lichtenstein wraz z miastem Vaduz to świetna alternatywa dla narciarzy i góro-łazów. Ale od początku – gdzie jest Lichtenstein?

Księstwo Liechtenstein

Z niemieckiego: Fürsten tum Liechtenstein, to państwo w Europie Zachodniej, leżące pomiędzy Austrią i Szwajcarią. To bardzo małe państwo górskie. Główną rzeką jest Ren, a stolicą Vaduz. Kraj nie ma dostępu do morza i nie należy do Unii Europejskiej.

W 1719 r. te ziemie zostały uznane przez Austrię za suwerenne księstwo w granicach Cesarstwa Niemieckiego. W roku 1806 cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego (narodu niemieckiego) Franciszek II (I) Habsburg został zmuszony przez Napoleona do abdykacji i zrzeczenia się tytułu cesarza rzymskiego. Liechtenstein w 1806 r. został członkiem Związku Reńskiego, który miał zastąpić cesarstwo i pozostał w nim do roku 1814 r. W latach 1815-1866 był członkiem Związku Niemieckiego. Przez te wszystkie lata księstwo utrzymywało ścisłe kontakty gospodarcze i polityczne z Austrią. Wynikiem tego było 1866 r. wystąpienie z nią ze Związku Niemieckiego i uzyskanie przez Liechtenstein pełnej niepodległości.

Podczas I wojny światowej państwo było neutralne. Po wojnie więzy z Austrią zostały zastąpione przez kontakty z Szwajcarią. W 1921 r. w Liechtensteinie ustanowiono konstytucję, według której kraj jest monarchią o demokratyczno-parlamentarnej formie rządów. W 1924 r. państwo weszło w skład szwajcarskiego związku celnego. Liechtenstein związał się ze Szwajcarią również unią monetarną i pocztową.

W 1949 r. państwo zostało członkiem Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, a w 1978 r. zostało przyjęte do Rady Europy. W 1984 r. książę Franciszek Józef przekazał władzę Hansowi Adamowi II. W tym samym roku przyznano kobietom prawo głosu w wyborach powszechnych. W 1989 r. zmarł książę Franciszek i władzę przejął obecny książę Hans Adam II. Rok później Liechtenstein został przyjęty do ONZ. W 1991 r. kraj wstąpił do EFTA. Obecny premier Liechtensteinu Otmar Hasler został wybrany w 2001 r. W 2003 r. ogólnonarodowe referendum zwiększyło uprawnienia monarchy. Tym samym Księstwo zostało pierwszym państwem europejskim, które przywróciło klasyczną monarchię, radykalnie ograniczając demokrację parlamentarną.

Ustrój polityczny.

Liechtenstein pod względem ustrojowym stanowi monarchię konstytucyjną. Od 1989 panuje tu książę Hans-Adam II (Jan Adam II). Bieżące sprawy polityczne podlegają księciu następcy tronu (kronprinz) Aloisowi (Aloizowi).

Władza prawodawcza należy do księcia i landtagu, liczącego 25 deputowanych i wybieranego co cztery lata w wyborach proporcjonalnych. Książę ma prawo absolutnego veta w stosunku do ustaw uchwalanych przez parlament.

Najważniejsze partie polityczne Liechtensteinu to aktualnie: Unia Ojczyźniana (Vaterländische Union, VU), Postępowa Partia Obywatelska Liechtensteinu (Fortschrittliche Bürgerpartei in Liechtenstein, FBL) i Wolna Lista (Freie Liste).

Władza wykonawcza uzewnętrznia się w osobie premiera i rządu jako kolegium. Obecnie funkcję szefa egzekutywy sprawuje Otmar Hasler, wspomagany przez 4 ministrów (tzw. radców rządowych), mianowanych przez księcia na wniosek landtagu. Książę ma prawo do zdymisjonowania rządu i powołania gabinetu przejściowego, który musi w ciągu 4 miesięcy uzyskać votum zaufania parlamentu.

Władza judykatywna należy do sądów, w tym do składającego się z 5 sędziów Sądu Najwyższego. Sędziowie mianowani są przez księcia; raz mianowani są jednak nieusuwalni.

Interesy zewnętrzne Liechtensteinu prowadzone są głównie przez Szwajcarię. Przejścia graniczne do Austrii obsługiwane są przez szwajcarską służbę graniczną i celną. Na granicy ze Szwajcarią nie ma żadnych posterunków.

Liechtenstein jest monarchią, w której władca ma od czasu referendum konstytucyjnego w marcu 2003 największą realną władzę polityczną w Europie (nie licząc Watykanu). Żadna zmiana konstytucji nie może być przeprowadzona bez zgody księcia. Z drugiej strony monarchia może być zniesiona drogą referendum.

Liechtenstein składa się z 11 gmin. 6 z nich (w tym stolica kraju Vaduz) przyporządkowana jest regionowi Oberland, pozostałe przynależą Unterlandowi. Jednostki administracyjne są bardzo rozdrobnione (np. gmina Vaduz składa się z 6 części), co wynika z dawnego podziału feudalnego księstwa.

Geografia.

Liechtenstein położony jest nad górnym Renem, w Alpach. Cała granica zachodnia państwa przebiega wzdłuż biegu Renu, wschodnia zaś wyznaczana jest przez łańcuchy alpejskie. Najwyższym szczytem Liechtensteinu jest Grauspitz o wysokości 2599 m n.p.m.

Koordynaty: 47°10′ N 09°32′ E
Całkowita granica lądowa: 77,9 km
Długość wybrzeża: 0,00 km
Długość granic z sąsiadami: Austria 35 km, Szwajcaria 41 km
Najniższy punkt: Ruggeller Riet 430 m
Powierzchnia Liechtensteinu zwiększyła się o około 0,5 km² (kosztem Austrii) a granica wydłużyła o 1,9 km, gdy 28 grudnia 2006 roku rząd dokładnie określił granicę państwa.

Ludność.

Mniej niż dwie trzecie ludności podaje się za rodowitych Liechtensteinczyków, ludność obca to z kolei w większości Szwajcarzy (11%), Austriacy (6%) i Niemcy (4%) oraz Włosi (3%), Jugosłowianie (3%), Turcy (3%) i inni.

Język.

W księstwie językiem urzędowym jest niemiecki, jakkolwiek większość mieszkańców posługuje się na co dzień dialektem alemańskim języka niemieckiego (tzw. Schwyzer Dytsch). Liechtenstein jest jedynym państwem niemieckojęzycznym, w którym mowa ta pełni funkcję jedynego dopuszczonego do obiegu języka (brak dopuszczonych języków mniejszościowych tak jak w Austrii i w Niemczech).

Struktura wyznaniowa.

W czerwcu 2003 większość mieszkańców Liechtensteinu uważała się za katolików (75% ogółu), 7% przynależało do kościoła ewangelickiego, 4% podało się za muzułmanów, z kolei 11% mieszkańców określiło się jako ateiści lub bezwyznaniowcy. W Liechtensteinie katolicyzm jest religią państwową. 2 grudnia 1997 zostało powołane przez Jana Pawła II oddzielne arcybiskupstwo w Vaduz.

Gospodarka.

Liechtenstein jest jednym z najbogatszych państw świata. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosi 130,3 tys. dolarów amerykańskich (2004). W Liechtensteinie mają swoją siedzibę liczne firmy zagraniczne i towarzystwa finansowe (korzystne przepisy podatkowe).

Obronność.

Liechtenstein nie posiada własnej armii. Bezpieczeństwo zewnętrzne państwu zapewnia Szwajcaria. Jednak gdyby zaszła taka potrzeba, wcielony do wojska może zostać każdy mężczyzna do 60 roku życia. Jak na razie nie było to potrzebne.

Transport.

W Liechtensteinie jest 323 km dróg o twardej nawierzchni. Linii kolejowych jest 19 km, a śródlądowych szlaków wodnych 26 km.

Media.

W Liechtensteinie działają dwa dzienniki: Liechtensteiner Vaterland i Lichtensteiner Volksblatt. Nie podlegają one kontroli władz, ale są administrowane przez partie polityczne. Vaterland przez VU, a Volksblatt przez FBP. W kraju działa również stacja radiowa. Liechtenstein pozostaje jedynym krajem w Europie nie posiadającym własnej stacji telewizyjnej.
Stolica Lichtensteinu.

Jego początki sięgają XII wieku. Znajduje się w dolinie górnego Renu, na prawym brzegu rzeki, u podnóża Alp Retyckich. Ośrodek turystyczny i finansowy, nominalna siedziba wielu zagranicznych przedsiębiorstw i spółek. Drobny przemysł maszynowy, precyzyjny i spożywczy (m.in. winiarski). Galeria malarstwa, muzeum poczty, zamek (założony IX w., przebudowany XIV w. i XVI w.) z gotycką kaplicą z (XV w.). Vaduz stanowi centrum kraju w sensie geograficznym, jak i politycznym. Dwie główne ulice, Städtle i Äulestrasse, otaczają śródmieście. Wszystkie ważne instytucje i obiekty, łącznie z dworcem autobusowym, skupiają się na niewielkim obszarze. Ulica Städtle jest przeznaczona tylko dla pieszych.